بیماری صرع چیست؟ علت، علائم و روش‌های درمان آن


بیماری صرع، یکی از بیماری‌های مزمن و شایع در جهان است که هرساله افراد جدیدی به آن مبتلا می‌شوند. این بیماری در دسته‌ بیماری‌های عصبی قرار می‌گیرد و از نظر تعداد افراد درگیر بیماری، بیماری صرع چهارمین بیماری شایع در دنیا است. در کشور ما ایران نیز یک درصد افراد به این بیماری مبتلا هستند. بیشتر افراد مبتلا به آن نیز، جوان هستند؛ البته شامل افراد سالمند هم می‌شود. متأسفانه آموزش‌های لازم در ارتباط با بیماری صرع و نیازهای اجتماعی و روانی افراد مبتلا داده نمی‌شود؛ به همین دلیل، بیماران مبتلا به بیماری صرع ازنظر اجتماعی، روانی و خانوادگی تحت‌ فشار زیادی قرار دارند.

با توجه به اهمیت بیماری صرع در این مقاله قصد داریم تا بیماری صرع، انواع بیماری صرع، درمان بیماری صرع و هر آنچه باید در ارتباط با بیماری صرع بدانید را بررسی کنیم.

بیماری صرع چیست؟

همان‌طور که در ابتدای مقاله اشاره کردیم بیماری صرع، یک بیماری عصبی به شمار می‌آید. این بیماری، به دلیل بروز اختلال در سیستم عصبی مرکزی ایجاد می‌شود و این اختلال سبب مختل شدن فعالیت سلول‌های عصبی مغز می‌شود، درنتیجه فرد تشنج می‌کند. هنگام تشنج ممکن است، فرد هوشیاری خود را از دست بدهد یا احساسات و علائم غیرطبیعی دیگری در فرد ایجاد شود.

بیماری صرع

انواع صرع چیست؟

اغلب مردم فکر می‌کنند بیماری صرع تنها به یک مدل در افراد بروز می‌کند، درحالی‌که این تصور کاملاً اشتباه است. بیماری صرع دارای انواع مختلفی است که شامل صرع کوچک یا پتی مال، صرع سلام، صرع لنوکس، صرع بزرگ یا تونیک، صرع آتونیک، صرع موضعی پیوسته، صرع‌های ویژه و طبقه‌بندی نشده و صرع شکمی می‌شود.

صرع کوچک یا پتی مال

بیماری صرع کوچک اغلب در کودکان بین 6 تا 14 سال ایجاد می‌شود و در دختران شایع‌تر از پسران است. در صرع کوچک یا پتی مال کودک دچار وقفه‌های کوتاه‌مدت می‌شوند؛ این وقفه‌ها بسیار کوتاه و در حد چند ثانیه هستند؛ به همین دلیل، اغلب والدین متوجه آن نمی‌شوند تا زمانی که بیماری پیشرفته‌تر شود.

صرع سلام

صرع سلام اغلب در نوزادان  و پس از تولد ایجاد می‌شود. عموماً نوزادانی که بین 1 تا 6 ماه هستند، به آن مبتلا می‌شوند. صرع سلام نشانه واضحی مانند تشنج ندارد؛ علائم این بیماری از خم شدن گردن و سر به‌صورت کاملاً غیرعادی به‌نحوی‌که بدن نوزاد مشابه حالت تعظیم کردن یا سلام دادن است، مشخص می‌شود. با افزایش سن، فرکانس حملات بیماری صرع سلام کنترل می‌شود و این امکان وجود دارد که کودک تا سن 4 تا 5 سالگی کاملاً درمان شود.

صرع لنوکس

صرع لنوکس یکی دیگر از انواع بیماری صرع بوده که ترکیبی از چند صرع به‌صورت همزمان است و در گروه صرع‌های پتی مال آتیپیک دسته‌بندی می‌شود. این بیماری، عمدتاً بین سن 1 تا 10 سالگی بروز می‌کند و شیوع آن در پسران بیشتر از دختران است

صرع بزرگ

شایع‌ترین نوع بیماری صرع، صرع بزرگ یا تونیک است که بدون علائم خاصی و به‌طور ناگهانی در فرد ایجاد می‌شود. این بیماری دارای دو مرحله مهم است:

مرحله تونیک که در آن فرد کاملاً به‌صورت ناگهانی هوشیاری خود را از دست‌ داده و روی زمین می‌افتد؛ در این حالت، تمام ماهیچه‌های بدن منقبض‌شده و چشم‌ها به عقب و بالا منحرف می‌شوند. این مرحله بین 20 تا 60 ثانیه طول می‌کشد.

مرحله‌ی بعدی مرحله‌ی کلونیک است. در این مرحله اندام‌های بدن فرد دچار لرزش شده و شدیداً تکان می‌خورند، بزاق دردهان فرد جمع می‌شود و فرد خرخر می‌کند. همچنین در این مرحله، این امکان وجود دارد که زبان بین دندان‌ها گیر کند و آسیب ببیند. این مرحله 40 ثانیه طول می‌کشد و پس از تمام شدن حمله، فرد ممکن است تا یک دقیقه به حالت کما برود و مردمک‌های او پاسخی به نور نداشته باشند.

صرع آتونیک

صرع آتونیک یکی دیگر از انواع شایع بیماری صرع است که در اغلب افراد با غش اشتباه گرفته می‌شود. صرع آتونیک عمدتاً بین سنین 6 تا 7 سالگی رخ می‌دهد. در این نوع از بیماری صرع، فرد ناگهان به سمت جلو خم می‌شود و به زمین می‌افتد اما بلافاصله بلند شده و هیچ نوع علائم دیگری ندارد.

صرع موضعی پیوسته

صرف موضعی پیوسته، یکی از انواع بیماری صرع است که تا چند ساعت پس از حمله نیز، علائم بیماری صرع در فرد وجود دارند و عضلات ساق پا منقبض می‌شوند. متأسفانه صرع موضعی پیوسته نسبت به دارو بسیار مقاوم است.

صرع‌های ویژه طبقه‌بندی نشده

صرع‌های ویژه و طبقه‌بندی نشده دارای انواع مختلفی هستند که معروف‌ترین و شایع‌ترین آن صرع گوارشی است. صرع گوارشی نوعی از بیماری صرع است که در آن حملات، پس از مصرف یک محرک خاص بروز می‌کنند؛ به‌عنوان‌مثال مواد غذایی، صدای بلند یا برخی از کلمات می‌توانند باعث ایجاد صرع گوارشی شوند.

صرع شکمی

صرع شکمی نوعی نادر از بیماری صرع است که در کودکان و بزرگسالان سبب ایجاد حالت تهوع می‌شود. برای درمان صرع شکمی از داروهای ضد تشنج استفاده می‌شود. علت بروز این بیماری دقیقاً مشخص نیست اما محققان اعتقاد دارند امور غیرطبیعی سبب اختلال در سیستم گوارش و تأثیر منفی بر روی آن می‌شوند.

صرع چیست

مهم‌ترین عوامل و علت صرع چیست؟

در حدود 50 درصد از مبتلایان بیماری صرع هیچ علت مشخصی برای ابتلا به بیماری وجود ندارد. به‌طورکلی محققان اعتقاد دارند بیماری صرع به دنبال اختلال‌های زیر در افراد ایجاد می‌شود:

ژنتیک: برخی از انواع بیماری صرع، خصوصاً صرع‌هایی که با تشنج همراه هستند، منشأ موروثی دارند و وراثت عامل اصلی ابتلا به آن‌ها است.

ترومای سر: ترومای سر به دلایل مختلفی ازجمله تصادف، سکته مغزی یا سایر آسیب‌های تروماتیک در فرد ایجاد می‌شود. این امکان وجود دارد که ترومای سر سبب بروز بیماری صرع در فرد شود.

بیماری‌های مغزی: انواع تومورهای مغزی چه خوش‌خیم و چه بدخیم یا سکته مغزی می‌توانند سبب بروز بیماری صرع در فرد مبتلا شوند. عموم افراد بالای 35 سال که مبتلا به صرع هستند، در نتیجه سکته مغزی مبتلا بیماری صرع شده‌اند.

بیماری‌های عفونی: بیماری‌های عفونی با اثر بر روی مغز و سیستم عصبی، سبب بروز بیماری صرع می‌شوند. برخی از شایع‌ترین بیماری‌های عصبی که سبب ایجاد بیماری صرع می‌شوند مواردی مانند ایذر، مننژیت و انسفالیت ویروسی هستند.

مشکلات مادرزادی: مغز نوزادان در روزهای ابتدایی پس از تولد و پیش از تولد، در رحم مادر بسیار حساس است و به دلیل حساسیت بالا در دوران جنینی احتمال وارد شدن آسیب به مغز نوزاد بسیار بالا است. آسیب دیدن مغز نوزاد در زمان جنینی به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود؛ نرسیدن اکسیژن کافی به مغز نوزاد، مبتلا شدن مادر به عفونت، تغذیه ناکافی مادر، ازجمله دلایلی هستند که سبب وارد شدن آسیب به مغز نوزاد و درنهایت ابتلا به صرع می‌شوند.

مشکلات تکاملی: در برخی از افراد بروز بیماری صرع با اختلالات تکاملی ناشی از بیماری اوتیسم یا نوروفیبروماتوز مرتبط است.

راه‌های درمان صرع (بیماری اپی لپسی) چیست؟

با توجه به گسترش و شیوع بیماری صرع در جهان، محققان همواره به دنبال روش‌هایی برای درمان صرع بوده‌اند. افراد مبتلا به بیماری صرع اپی لپسی از مشکلات اجتماعی و جسمی مختلفی رنج می‌برند. با توجه به آمارهای سازمان بهداشت جهانی، در حال حاضر، حدود 80 میلیون نفر از بیماری صرع اپی لپسی در جهان رنج می‌برند. در کشور ما با توجه به ضربات ناشی از تصادف و عوامل ژنتیکی، 5 تا 10 درصد افراد جامعه به بیماری اپی لپسی مبتلا هستند.

روش‌های درمانی مختلفی برای درمان صرع اپی لپسی وجود دارد. از حدود 150 سال پیش برای درمان بیماری اپی لپسی از داروهای ضد تشنج استفاده می‌کردند، هرچند این داروها بیماری را از بین نمی‌بردند و تنها آن را کنترل می‌کردند. باگذشت زمان، داروها پیشرفته‌تر شدند و امکان کنترل کردن میزان تشنج‌ها با قرص‌ها افزایش پیدا کرد. در حال حاضر، روش‌های درمان جدید صرع دارای چند گام است؛، در گام اول از ضد تشنج‌ها استفاده می‌شود، اگر فرد مبتلابه بیماری صرع مقاوم به دارو باشد، پزشک ناچار است برای کاهش عوارض و شدت نگرفتن بیماری از روش‌های جایگزین استفاده کند. برخی از روش‌های جایگزین دارو درمانی برای درمان بیماری صرع عبارت‌اند از: نوروسایکیتری، الکترود داخل جمجمه‌ای، تست وادا و مانیتورینگ تهاجمی.

برای جلوگیری از بروز صرع چه کنیم؟

متأسفانه دلیل بروز بیماری صرع هنوز به‌طورقطعی مشخص نیست؛ به همین دلیل تا زمانی که علائم بیماری صرع بروز نکنند، نمی‌توان برای درمان بیماری چاره‌ای اندیشید. برخی از انواع صرع، مانند صرع ناشی از تصادف یا ناشی از مشکلات مادرزادی با رعایت نکات ایمنی و درمان به‌موقع قابل‌پیشگیری هستند. پس از بروز علائم بیماری نیز می‌توان با داروهای ضد تشنج یا سایر روش‌های جدید درمان صرع، از بروز علائم بیماری و پیشرفت آن جلوگیری کرد.

تشخیص بیماری صرع

برای تشخیص بیماری صرع عموماً مجموعه‌ای از آزمایش‌های تخصصی در ارتباط با اعصاب توسط پزشک انجام می‌شود تا توانایی حرکتی و عملکرد فرد به‌طور کامل بررسی شود.

برای تشخیص بیماری صرع، باید عواملی که سبب بروز تشنج در فرد شده‌اند به‌طور کامل توسط پزشک بررسی شوند. برای تشخیص بیماری، پزشک در ابتدا آزمایش خون انجام می‌دهد تا عملکرد کلیه و کبد، سطح گلوکز خون و احتمال بروز بیماری‌های عفونی در فرد را بررسی کند. یکی از آزمایش‌های متداول برای تشخیص بیماری صرع، آزمایش الکتروانسفالوگرام (EEG) است. برای انجام این آزمایش ابتدا دو الکترود به جمجمه متصل شده و پزشک از فرد می‌خواهد کار خاصی را انجام دهد. در برخی از افراد این آزمایش در هنگام خواب نیز انجام می‌شود. در افرادی که مبتلابه صرع هستند الگوهای مغزی متفاوت از افراد طبیعی است.

علاوه بر این، آزمایش‌های دیگری نیز برای تشخیص بیماری صرع کاربرد دارند که عبارت‌اند از: سی‌تی‌اسکن، مقطع‌نگاری رایانه‌ای تک فوتونی، برش‌نگاری با گسیل پوزیترون و MRI.

خدمات تخصصی صرع در کلینیک دکتر کربلایی

کلینیک دکتر کربلایی یکی از کلینیک‌های مجهز در ارتباط با تشخیص و درمان بیماری صرع است. این کلینیک به انواع دستگاه‌های جدید برای درمان و تشخیص بیماری صرع مجهز است. ترکیب بهترین دکتر برای درمان صرع در کنار دستگاه‌های مجهز، می‌توانند سبب کاهش علائم و بهبودی شما شوند. مانیتورینگ‌های تهاجمی، الکترودگذاری داخل جمجمه‌ای، بررسی‌های نوروسایکیتری، انجام تست وادا ازجمله روش‌های به‌روز موجود در کلینیک دکتر کربلایی برای درمان صرع هستند.

درمان صرع

سؤالات متداول در ارتباط با بیماری صرع

  1. آیا بیماری صرع خطرناک است؟

بیماری صرع به‌تنهایی خطرناک نیست اما علائم ناشی از بیماری می‌توانند سبب بروز مشکلات مختلفی در فرد شوند. به‌عنوان‌مثال اگر علائمی نظیر تشنج در محیط بیرون از منزل در فرد ایجاد شوند، می‌توانند سبب آسیب دیدن فرد شود یا تغییر در ضربان قلب و تنفس ممکن است سبب فوت فرد شود.

  1. آیا صرع باعث مرگ می‌شود؟

در برخی از افراد این امکان وجود دارد که حمله و تشنج سبب تغییر در ضربان قلب و تنفس شوند که درنهایت منجر به فوت فرد می‌گردد. از هر 1000 نفر فرد مبتلابه صرع یک تا دو نفر به دلیل تغییرات تنفسی و ضربان قلب فوت می‌کنند.

  1. بیماری صرع درمان دارد؟

بله، بیماری صرع درمان دارد و با تشخص به‌موقع نوع بیماری صرع می‌توان تا حد زیادی علائم و عوارض ناشی از آن را کنترل و درمان کرد.

  1. به فرد گرفتار حمله صرع چه کمکی می‌توان کرد؟

پزشکان به افراد و نزدیکان فرد مبتلا به صرع توصیه می‌کنند تا در هنگام بروز حمله و تشنج، دست و پای فرد را گرفته و دندان‌های او را به کمک یک خودکار از هم جدا کنند تا آسیبی به زبان فرد وارد نشود. سپس سریعاً قرص‌های ضد تشنج را به فرد بدهند.

  1. آیا صرع یک بیماری ارثی است؟

به‌طورقطع نمی‌توان گفت علت اصلی بروز تمام انواع بیماری صرع ارثی است. اما تحقیقات نشان می‌دهد، ژنتیک در ابتلا افراد به بیماری صرع اثرگذار است.

  1. آیا مانعی برای ازدواج بیماران مبتلابه صرع وجود دارد؟

خیر. افراد مبتلابه بیماری صرع می‌توانند مانند افراد عادی ازدواج کنند و محدودیتی در این‌ ارتباط وجود ندارد. اما باید این نکته را در نظر داشت که ممکن است فرزندان فرد به دلیل ژنتیک، دچار بیماری صرع شوند.

نتیجه‌گیری

بیماری صرع یکی از بیماری‌هایی است که از دیرباز وجود داشته و پزشکان و محققان همواره به دنبال شناخت علت بروز بیماری و درمان مؤثر برای آن بوده‌اند. در سال‌های اخیر روش‌های مختلفی برای درمان و کنترل بیماری صرع شناسایی شده است که در این مقاله به تعدادی از آن‌ها اشاره کردیم.

اشتراک :
دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز:
captcha


همین امروز تماس بگیرید